Οικολογικά Δομικά Υλικά

Ξένια Κατσιγιάννη

Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ.

Μεταπτυχιακές σπουδές βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής και περιβάλλοντος (ειδ. Γεωβιολογία), Πολυτεχνείο Μαδρίτης UPM, μέλος Δ.Σ. Σ.ΟΛ.ΑΡ.

Η στροφή στην οικολογία αντιμετωπίζεται σήμερα σαν μία νέα μόδα, απόρροια της απομάκρυνσης του ανθρώπου από τον «οίκο» του, το φυσικό περιβάλλον. Καθημερινά γεννιούνται κάθε λογής πράσινες ταμπελίτσες «bio», «eco», «green», κινήματα και οικολογικές οργανώσεις, μέχρι και πράσινα κόμματα που μας εκπροσωπούν στην ευρωβουλή και προσπαθούν να ελέγξουν την ανεξέλεγκτη κατά τα άλλα παρέκκλιση του σύγχρονου ανθρώπου που χάνει το «λογικό» -το αυτονόητο- και ψάχνει για το «οικο-λογικό» μοντέλο ζωής.

Εστιάζοντας στον τομέα της δόμησης, η εμφάνιση τεχνολογικών μεθόδων παραγωγής υλικών, πιο ισχυρών και πιο παραγωγικών από το ανθρώπινο χέρι, χρησιμοποιώντας την άφθονη, υποτίθεται και φθηνή διαθέσιμη ενέργεια, μετέτρεψε την απόκτηση των οικοδομικών υλικών σε μία βιομηχανία κέρδους με τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Αλλά και πέρα από το περιβάλλον, εμφανίστηκε πληθώρα υλικών τοξικών, καρκινογόνων, ραδιενεργών, επικίνδυνων δηλαδή για τον ίδιο τον άνθρωπο, με αποτέλεσμα την εμφάνιση συνδρόμων όπως αυτό του «άρρωστου κτιρίου».

Ο προσδιορισμός ενός οικολογικού δομικού υλικού, είναι μία διαδικασία πολύπλοκη και συγκεντρώνει τις δύο διαστάσεις που προαναφέραμε, από τη μία, το κατά πόσο ένα υλικό είναι φιλικό προς τον άνθρωπο, υγιεινό δηλαδή και από την άλλη, κατά πόσο το υλικό έχει χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ο περιβαλλοντικός παράγοντας είναι ιδιαίτερα σύνθετος και αποτελεί πλέον αντικείμενο έρευνας παγκοσμίως, στον τομέα «Ανάλυσης του Κύκλου Ζωής» ενός υλικού. Πρόκειται για μια τεχνική εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνδέονται με κάποιο προϊόν ή διεργασία, όσον αφορά στην κατανάλωση ενέργειας και πρώτων υλών, στα απόβλητα και τους ρύπους που απελευθερώνονται και όλα αυτά μαζί, από τη στιγμή εξόρυξης ή παραγωγής μέχρι την τελική, μετά τη χρήση, διάθεση του προϊόντος. Ουσιαστικά δημιουργείται μία συγκρίσιμη βάση για υλικά, μέσα από ποικίλα κριτήρια, που ποσοτικοποιούνται με κάποιους συντελεστές βαρύτητας.

Παρουσιάζεται ένα παράδειγμα πίνακα που προτείνεται από τον κανονισμό της ΕΟΚ και περιλαμβάνει 5 στάδια του κύκλου ζωής ενός προϊόντος: α. Εξόρυξη, β. Παραγωγή, γ. Τυποποίηση-διανομή, δ. Χρήση και ε. Τελική διάθεση. Οι επιπτώσεις που εξετάζονται σε κάθε στάδιο είναι τα απόβλητα, η ρύπανση του εδάφους, του νερού και του αέρα και η κατανάλωση ενέργειας και φυσικών πόρων. Φυσικά, στην πραγματικότητα πρόκειται για μία πιο πολύπλοκη διαδικασία. Ένα σύντομο παράδειγμα που αφορά το συνήθη προβληματισμό μεταξύ κουφωμάτων αλουμινίου ή ξύλου, όσων αφορά στην οικολογική του διάσταση, μας δίνει τα ακόλουθα συμπεράσματα σύμφωνα με έρευνα του ΕΜΠ. Στα στάδια που αναφέραμε εξετάζονται ορισμένες επιπτώσεις με διαφορετικό συντελεστή βαρύτητας, οι αρνητικές με πρόσημο πλην και οι θετικές με συν και το αποτέλεσμα βγαίνει αθροιστικά. Η οικολογική συμπεριφορά του αλουμινίου, τελικά, αξιολογείται με αρνητικό συντελεστή -59 και του ξύλου με -4.

Περνώντας στον ανθρώπινο παράγοντα, αν και θεωρείται πιο απλός στον προσδιορισμό του, μιας και είναι πολύ συγκεκριμένο το αν κάτι είναι ή όχι βλαβερό για τον οργανισμό μας, εντούτοις, η μέχρι πρόσφατα άγνοια και η απουσία μέτρων ελέγχου, επιτρέπουν τη διάθεση στην αγορά προϊόντων που κάθε άλλο παρά «φιλικά» είναι για τον άνθρωπο. Πολλά υλικά που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν κατά κόρον, απαγορεύτηκαν ή επιτρέπονται υπό όρους και φυσικά, η κατάσταση παραμένει η ίδια. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο D. Cander στην Περιβαλλοντική Ψυχολογία είναι «σαν να περιμένεις να πάρει φωτιά ένα κτίριο για να μελετήσεις τις νέες διατάξεις πυρασφάλειας», απλώς στην περίπτωση αυτή αυτός που «καίγεται» είναι ο άνθρωπος!

Οι περισσότεροι άνθρωποι νιώθουν προστατευμένοι στο εσωτερικό των κατοικιών τους. Σύμφωνα με τις μελέτες της Αμερικάνικης Υπηρεσίας Περιβάλλοντος ΕΡΑ, τα επίπεδα των 11 συνηθέστερων ρύπων είναι, συνήθως, δυο με πέντε φορές μεγαλύτερα μέσα στα κτίρια από ότι έξω από αυτά και μέχρι εκατό φορές υψηλότερα σε μερικές περιπτώσεις. Και υπολογίζεται ότι οι άνθρωποι περνούν το 90% του χρόνου τους μέσα σε κάποιο κτίριο.

Τελευταία πραγματοποιούνται πολλές μελέτες που αφορούν στο «σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου», όρος που χρησιμοποιείται για να εκφράσει την κακή κατάσταση της υγείας τουλάχιστον του 50% των χρηστών ενός κτιρίου, η οποία αποδίδεται αποκλειστικά σε παράγοντες σχετικούς με το κτίριο. Η λίστα αυτών των παραγόντων συνεχώς μεγαλώνει και περιλαμβάνει στοιχεία φυσικά όπως η θερμοκρασία, η υγρασία, και ο φωτισμός, τα τοξικά και τα καρκινογόνα υλικά, βιολογικούς παράγοντες όπως οι μύκητες και τα βακτηρίδια και πολλά άλλα. Αλλά και η λίστα των συμπτωμάτων και των ασθενειών που αυτά προκαλούν δεν είναι καθόλου μικρή. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά σε συγκεκριμένα δομικά υλικά που σχετίζονται με το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου.

Ας δούμε όμως ορισμένα υλικά, το κάθε ένα ξεχωριστά:

Τσιμέντο

Το σημαντικότερο μειονέκτημα στο τσιμέντο (πέρα από τα περιβαλλοντικά θέματα εξόρυξης και παραγωγής) εντοπίζεται σε ορισμένα συστατικά ή προσμείξεις που το καθιστούν βλαβερό για τον ανθρώπινο οργανισμό. Αρχικά το αμιαντοτσιμέντο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται γιατί ο αμίαντος ανήκει εξακριβωμένα πια στα καρκινογόνα υλικά. Αλλά και η πτητική τέφρα, σύμφωνα με μελέτες έχει ραδιενέργεια και οι εταιρείες σκυροδέτησης θα πρέπει να παρέχουν πιστοποιητικό όπου να βεβαιώνεται πως το μπετόν δεν περιέχει τέφρα. Η τιμή του οφείλει να είναι η ίδια με τα υπόλοιπα.

Μέταλλα:

Ο Χάλυβας που χρησιμοποιείται για το οπλισμένο σκυρόδεμα, μπορεί να έχει ραδιενέργεια, ιδιαίτερα όταν προέρχεται από ανακύκλωση παλαιοσιδήρου. Επιπλέον, ο δομικός χάλυβας προκαλεί μια μεταβολή του γήινου ηλεκτρομαγνητικού πεδίου, με επιδράσεις και στον ανθρώπινο οργανισμό. Εναλλακτικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο ωστενικός χάλυβας, που είναι αμαγνητικός και ανοξείδωτος, που υπερτερεί ακόμα και όσον αφορά στη διάρκεια ζωής της κατασκευής.

Μόλυβδος: Ο μόλυβδος είναι δηλητήριο και πρέπει να αποφεύγεται. Έχει τοξική επίδραση στους βιολογικούς οργανισμούς και όταν απορροφηθεί μπορεί να προκαλέσει αναιμία και προβλήματα στα οστά και το νευρικό σύστημα.

Χαλκός: Έχει χαμηλό κόστος ανακύκλωσης, αλλά τα άλατά του που εισέρχονται μέσω του δικτύου ύδρευσης στο πεπτικό σύστημα του οργανισμού μπορούν να προκαλέσουν δυσφορία, φλεγμονές και άλλες ανωμαλίες.

Αλουμίνιο: Η παραγωγή του είναι αρκετά ενεργοβόρα και ελευθερώνει μεγάλες ποσότητες μονοξειδίου του άνθρακα, διοξειδίου του θείου και φθόριο υψηλής τοξικότητας. Είναι ανακυκλώσιμο, αλλά η διεργασία είναι επίσης ενεργοβόρα. Είναι από τα πλέον ρευματοβόρα προϊόντα. Δεν είναι τυχαίο ότι η ΠΕΣΙΝΕ για παραγωγή σε πρώτο στάδιο αλουμίνας και στη συνέχεια αλουμινίου, καταναλώνει το 5% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας μας. Επιπλέον, η εξόρυξη του βωξίτη προκαλεί τεράστια καταστροφή στο περιβάλλον, με εμφανές παράδειγμα τις καταστροφές των βουνών της Γκιώνας και του Παρνασσού. Φυσικά θεωρείται κατά τα άλλα «πράσινο» υλικό επειδή ανακυκλώνεται!

Ξύλο

Το ξύλο είναι ένα υλικό, που δέχεται πολύ μικρή επεξεργασία έτσι ώστε να φτάσει στην τελική του μορφή και θεωρείται γενικά οικολογικό. Αρκεί βέβαια να λαμβάνονται υπ’ όψη η προέλευση, η διαδικασία παραγωγής, ο τύπος επεξεργασίας και η ενέργεια μεταφοράς. Όσον αφορά στο περιβάλλον, οι ετικέτες πιστοποίησης FSC και PEFC βεβαιώνουν για την αειφόρο ανάπτυξη των δασών και το ρυθμό μεταφύτευσης.

Το ξύλο, όμως, εξετάζεται ως μια από τις πηγές έκλυσης φορμαλδεΰδης. Όλες οι μελαμίνες, νοβοπάν, MDF κλπ. Περιέχουν, για την ακρίβεια περιείχαν μέχρι πρόσφατα υψηλά ποσοστά φορμαλδεΰδης. Από μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορους χώρους, βρέθηκε ότι η περιεκτικότητά της σε κατοικίες κυμαίνεται από 0,2-0,3 ppm -μέρη στο εκατομμύριο- (ml/m3). Τη στιγμή που η ευρωπαϊκή νομοθεσία ορίζει ως ανώτατο όριο το 0,1 ppm, το οποίο είναι ήδη πιο υψηλό από το θεωρούμενο ακίνδυνο όριο των 0,05 ppm. Ορισμένες βιομηχανίες ξυλείας προωθούν υποτίθεται οικολογικές μελαμίνες που δεν περιέχουν φορμαλδεΰδη, περιέχουν όμως ισοκυάνιο που είναι ένα από τα τοξικότερα αέρια.

Το δασοπονικό είδος από το οποίο προέρχεται το ξύλο παίζει σημαντικό ρόλο στην έκλυση της φορμαλδεΰδης. Για το λόγο αυτό καλό θα ήταν να αποφεύγονται προϊόντα, από κωνοφόρα δέντρα και να προτιμούνται όσα προέρχονται από λεύκη, οξυά, καστανιά και πλατάνι που έχουν τη μικρότερη έκλυση. Ο κίνδυνος γενικά ελαχιστοποιείται αν οι μελαμίνες είναι βαμμένες ή βερνικωμένες πλήρως, και με καλυμμένα τα σόκορα.

Ένα παράδειγμα οικολογικού ξύλινου πάνελ είναι το OSB, από βιομηχανοποιημένο ξύλο, παράγεται σε πάνελ και για συνδετικό υλικό χρησιμοποιούνται κόλλες ρητίνης και ειδικά κεριά.

Χρώματα-Βαφές-Βερνίκια

Η συντριπτική πλειοψηφία των βερνικιών και των χρωμάτων που κυκλοφορούν στην αγορά, ακόμα και με «πράσινες» ετικέτες, έχουν παρασκευαστεί με πρώτη ύλη πετρέλαιο που έχει υποστεί αλλεπάλληλες χημικές διασπάσεις και με τη βοήθεια τοξικών ουσιών όπως τουλουόλιο, ανιλίνη, ενώσεις αρσενικού, πενταχλωροφενόλη, πολυουρεθάνες, εποξικές ρητίνες και άλλες. Για παράδειγμα το τουλουόλιο που χρησιμοποιείται σαν διαλύτης σε λάκες και χρώματα, έχει χαρακτηριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως ιδιαίτερα καρκινογόνο με επιτρεπόμενο όριο εσωτερικού χώρου το 0,1 ppm.

Όσον αφορά στις «πράσινες» ετικέτες, για να πάρει ένα χρώμα πιστοποίηση ως οικολογικό, απλώς θα πρέπει να περιέχει διαλύτες σε ποσοστό μικρότερο του 10% και μηδενική ποσότητα βαρέων μετάλλων. Αν το χρώμα αποτελείται από χημικά συστατικά, τότε ο καταναλωτής δεν είναι σε θέση να γνωρίζει εάν και πόσο αυτά είναι ακίνδυνα.

Η ασφαλέστερη και ουσιαστικά οικολογική επιλογή είναι τα χρώματα από φυσικά συστατικά, που έχουν ως πρώτη ύλη φυτικές ρητίνες και έλαια, κεριά, ορυκτά υλικά όπως κιμωλία, βόρακας, ώχρα, που είναι απόλυτα ασφαλή για τον άνθρωπο, φιλικά προς το περιβάλλον, πλήρως ανακυκλώσιμα και με αποτελέσματα ισάξια με τα αντίστοιχα χημικά.

Πλαστικά – Συνθετικά

Εκτιμάται ότι το 4% περίπου της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου χρησιμοποιείται για την παραγωγή συνθετικών υλικών. Οι διεργασίες που απαιτούνται για την παραγωγή των πλαστικών και των πρώτων υλών τους απαιτούν σημαντικά ποσά ενέργειας, προκαλούν εκπομπές πτητικών οργανικών ενώσεων και επιβλαβή απόβλητα. Η ρύπανση που προκαλούν είναι μακράς διάρκειας λόγω της δύσκολης αποικοδόμησής τους, αν και τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν τα θερμοπλαστικά που ανακυκλώνονται.

Το Πολυαιθυλένιο και το πολυπροπυλένιο:Είναι θερμοπλαστικά και ανακυκλώσιμα.

Πολυβινυχλωρίδιο (PVC) :

Το πολυμερές που χρησιμοποιείται ευρέως είναι καρκινογόνο, ακόμα και τα διάφορα βελτιωτικά του έχουν ουσίες όπως το κάδμιο που είναι επικίνδυνες για την υγεία του ανθρώπου. Το θετικό είναι ότι τα τελευταία χρόνια ανακυκλώνεται και επίσης, προτείνεται να αντικαθίσταται όπου αυτό είναι δυνατό. 

Μονωτικά Υλικά

Τα συμβατικά υλικά μόνωσης κατασκευάζονται από παράγωγα του πετρελαίου και έχουν χημικές προσμίξεις.

Εξηλασμένη Πολυστερίνη: Προέρχεται από υδρογονάνθρακες, δεν είναι ανακυκλώσιμο υλικό ενώ κατά τη χρήση της διαφεύγει στυρένιο στην ατμόσφαιρα.

Πολυουρεθάνη:Περιέχει ενώσεις που είναι επιβλαβείς για την ανθρώπινη υγεία και προκαλούν σημαντική ρύπανση. Κατά την καύση της παράγεται μονοξείδιο του άνθρακα και υδροκυάνιο (ισχυρά δηλητήρια). Όταν εφαρμόζεται θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ατομικά μέσα αναπνευστικής προστασίας γιατί διαφεύγουν αμίνες, ουσίες ιδιαίτερα τοξικές για τον άνθρωπο.

Υαλοβάμβακας και πετροβάμβακας: Η παραγωγή τους είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα και με εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Είναι καρκινογόνα υλικά και στη Γερμανία έχει απαγορευτεί η χρήση τους σε δημόσια κτίρια και στα υπόλοιπα επιτρέπεται μόνο όταν στεγανοποιηθούν. Οι συνδετικές ουσίες που χρησιμοποιούνται έχουν βάση τη φορμόλη και την ουρία, απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες φορμαλδεΰδης.

Heraklit: Αποτελείται από ίνες ξύλου με συνδετική ύλη τσιμέντο. Η ενέργεια παραγωγής του είναι αρκετή αλλά λιγότερη από άλλα υλικά. Θεωρείται οικολογική επιλογή και είναι φιλικό προς τον άνθρωπο. (7-14€/μ2)

Διογκωμένος φελλός: Απόλυτα υγιεινό υλικό με Χαμηλή κατανάλωση ενέργειας παραγωγής και 100% ανακυκλώσιμο. Προσοχή όμως γιατί ορισμένοι κατασκευαστές χρησιμοποιούν κατά την τοποθέτησή του συνθετικές κόλλες με φορμαλδεΰδη. Πρέπει να διατίθεται πιστοποιητικό. Μοναδικό μειονέκτημα οι υψηλές τιμές σε σχέση με τα υπόλοιπα μονωτικά. (35€/μ2).

Εναλλακτικά οικολογικά θερμομονωτικά

Το μαλί προβάτου αποτελεί εξαιρετικό θερμομονωτικό υλικό, με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας παραγωγής. Το μειονέκτημά του είναι ότι χρησιμοποιούνται χημικά ως μυκητοκτόνα και για τη μείωση κινδύνου πυρκαγιάς.

Η κυτταρίνη προέρχεται από ανανεώσιμο χαρτί και πολτό ξύλου και στις ΗΠΑ και στη Σουηδία χρησιμοποιείται από το 1920. Τα πιο γνωστά είναι το Warmcell και το Ecocel.

Τα flax και hemp είναι οικολογικά μονωτικά που παράγονται σε ρολό από φυτικές ίνες λιναριού και κάνναβης, με άλατα ως μυκητοκτόνα.

Υλικά τοιχοποιίας

Κεραμικά Τούβλα: Η παραγωγή κεραμικών τούβλων είναι μία διαδικασία που απορροφά αρκετή ενέργεια. Το περιβαλλοντικό κόστος παραγωγής δεν είναι ανώδυνο καθότι με την όπτηση απελευθερώνονται οργανικά υπολείμματα και θειικές ενώσεις που περιέχονται στην άργιλο. Το τούβλο συγκριτικά με άλλα υλικά θεωρείται οικολογικό, παρασκευάζεται από πρώτες ύλες που υπάρχουν σε αφθονία στη φύση και δεν παρουσιάζει επίπτωσεις στην υγεία του χρήστη.

Πέτρες: Η πέτρα αν και αποτελεί ένα υλικό που προέρχεται από το φυσικό μας περιβάλλον, με μικρό περιβαλλοντικό ισοζύγιο, ωστόσο πρέπει να είμαστε προσεκτικοί γιατί οι λίθοι που προέρχονται από ραδιενεργά εδάφη δεν παύουν να εκλύουν ραδιενέργεια. Τα πετρώματα που χαρακτηρίζονται από υψηλή συγκέντρωση ουρανίου είναι οι γρανίτες και οι σχιστόλιθοι. Ενώ ιζηματογενή πετρώματα όπως τα ασβεστολιθικά που είναι και τα συνηθέστερα στην Ελλάδα, δεν είναι ουρανιούχα. Επίσης, όπως συμβαίνει και με κάθε υλικό, οικολογική συνείδηση σημαίνει προτίμηση στην τοπική κάθε φορά πέτρα, εφόσον δεν είναι ραδιενεργή, για την ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας της μεταφοράς. Και η καλύτερη ποιοτικά πέτρα, παύει να θεωρείται «οικολογική» αν για μία κατασκευή στην Ελλάδα την έχουμε παραγγείλει από τη Συρία! Τέλος, θα πρέπει η πέτρα να μην έχει περαστεί με τοξικά βερνίκια.

Εναλλακτικά υλικά τοιχοποιίας

Εδώ και είκοσι χρόνια, ξεκινώντας από την Αμερική, εμφανίστηκε ένας υποτίθεται νέος όρος, η «φυσική δόμηση», που δεν είναι τίποτα άλλο από παλιές, παραδοσιακές τεχνικές χτισίματος με τοπικά, φυσικά υλικά, με το μικρότερο δυνατό περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος. Εδώ στην Ελλάδα, μοιάζει ανέκδοτο, αλλά είναι άξιο απορίας, το πώς προτιμάμε να δημιουργούμε γιγάντιες βιομηχανίες επικίνδυνων για τον άνθρωπο υλικών, αντί να στρεφόμαστε σε ότι απλόχερα μας προσφέρει η φύση. Μερικά παραδείγματα είναι: η πλιθιά, τα κομπ, το χώμα σε καλούπια, το ρευστό χώμα ακόμα και το άχυρο, μόνο του ή σε συνδυασμό με πηλό.  Δεν είναι νέο μιας και το 80% των κατοίκων του πλανήτη εξακολουθεί να ζουν σε χωμάτινα σπίτια. Στο χέρι μας όμως είναι να εξελίξουμε τέτοιου είδους τεχνικές.

Μέσα από μία σύντομη και συνοπτική παρουσίαση, έγινε λόγος για τους πιο βασικούς παράγοντες της οικολογίας στον τομέα των οικοδομικών υλικών. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι πρόκειται για ένα πολύπλευρο θέμα, όπου καμία «ετικέτα» δεν παρέχει μία συνολικά ασφαλή πιστοποίηση, παρά μόνο καθιστά κάποια υλικά λίγο πιο «πράσινα» από κάποια άλλα. Αποτελεί, λοιπόν, προσωπικό ζήτημα συνειδητοποίησης το τι θέλουμε εμείς να θεωρούμε ασφαλές για τον εαυτό μας και για τον οίκο μας, μέσα και έξω από τους τοίχους. Και να μην ξεχνάμε να αντιμετωπίζουμε το κτίριο σαν ένα ζωντανό οργανισμό που συνδιαλέγεται από τη στιγμή της δημιουργίας του τόσο με τον άνθρωπο που το χρησιμοποιεί, όσο και με τη φύση, στην οποία άλλωστε ανήκει.

Βιβλιογραφία

  1. Οικολογική αρχιτεκτονική, Κώστας και Θέμης Στεφ.Τσίπηρας, εκδόσεις: ΚΕΔΡΟΣ

  2. Eco-δομείν, βιοκλιματικός σχεδιασμός κτιρίων και εφαρμογές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, SueRoaf, ManuelFuentes, StephanieThomas, εκδόσεις ΨΥΧΑΛΟΥ

  3. Οικολογική Δόμηση, Διεπιστημονικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικών Ερευνών ΔΙΠΕ, εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα

  4. Insulating Materials, DETAIL Practice, Edition Detail

  5. Guía de Construcción Sostenible, Instituto Sindical de Trabajo, Ambiente y Salud (ISTAS), Parallelo Edición

  6. Δομικά υλικά και Οικολογία, Αιμ. Γ. Κορωναίος καθ. ΕΜΠ, Φοίβος Σαργέντης, ερευνητικό έργο: www.ntua.gr/vitruvius/edu.htm

  7. Οικολογικά Υλικά και Οικολογική Δόμηση, Μενέλαος Ξενάκης, www.ecoarchitects.gr

  8. Δικτυακός τόπος του τομέα Πυρηνικής Τεχνολογίας ΕΜΠ.

  9. Το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου, Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας

Ιστοσελίδες

www.buildings.gr

www.greanpeace.org

www.fsc.org

www.cubus.gr

www.auro.gr

www.wfdt.teilar.gr

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σ.ΟΛ.ΑΡ. 6/11/2013
Περισσότερα...

27-28-4-2013
ΗΜΕΡΙΔΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ
Get more Joomla!® Templates and Joomla!® Forms From Crosstec