Το προπατορικό αμάρτημα στον ΚΕΝΑΚ

Κωνσταντίνος Τσίπηρας

Απόστολος Ευθυμιάδης

Δρ. Χωροταξίας, Διπλ. Πολιτικού Μηχανικού,
Γραμματέας Δ.Σ. ΣΟΛΑΡ

Δρ. Μηχανικού, Διπλ. Μηχ/γου-Ηλ/γου Μηχανικού,
Προέδρου Δ.Σ. ΣΟΛΑΡ


Την μεγάλη Τετάρτη, 31 Μαρτίου 2010, εντός της μεγάλης εβδομάδας των παθών και πριν την Ανάσταση, δημοσιεύτηκε η νέα υπουργική απόφαση για τον πολύπαθο ΚΕΝΑΚ, τον Κανονισμό Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων, ο οποίος ήλθε να αντικαταστήσει τον υφιστάμενο κανονισμό θερμομόνωσης, ο οποίος είχε αρχικά θεσπιστεί στις 4 Ιουλίου 1979, δηλαδή πριν από 31 χρόνια.

Ο νέος αυτός κανονισμός στηρίζεται επιτέλους στην μεθοδολογία του κτιρίου αναφοράς, μία μέθοδο η οποία προτάθηκε αρχικά από την Αμερικάνικη Ενωση Μηχανικών Θέρμανσης, Ψύξης, Κλιματισμού (ASHRAE) με τo πρότυπo 90.1-1989 και που σήμερα ακολουθείται από την πλειοψηφία των ανεπτυγμένων χωρών. Σημειώνεται ότι την μέθοδο αυτή υποστήριξαν σταθερά οι εκπρόσωποι του ΤΕΕ και τα στελέχη του ΣΟΛΑΡ επί μία τουλάχιστον δεκαετία σε αντίθεση με όλους τους «αρμόδιους» κρατικούς φορείς της χώρας (Πανεπιστήμια, ΚΑΠΕ, κλπ) οι οποίοι καθ’ όλη την τελευταία δεκαετία ήταν σταθερά αντίθετοι στην μέθοδο αυτή. Εδώ και μία δεκαετία το ελληνικό δημόσιο έχει ξοδέψει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ στους κρατικούς αυτούς φορείς χωρίς να λάβει ουσιαστική βοήθεια επ' αυτού. Για τον λόγο αυτό το Τεχνικό Επιμελητήριο αναγκάστηκε τον Φεβρουάριο του 2009 να συστήσει μία επιτροπή από εμπειρογνώμονες (στην συντριπτική τους πλειοψηφία ελεύθεροι επαγγελματίες) για την σύνταξη του ΚΕΝΑΚ. Η επιτροπή αυτή παρέδωσε εντός δύο μηνών την έκθεσή/πρότασή της. Η πρόταση αυτή τελικώς υιοθετήθηκε πλήρως από την Διοίκηση και βάσει αυτής συνετάχθη ο νέος ΚΕΝΑΚ. Σημειώνεται ότι τα βασικά στελέχη της επιτροπής αυτής εργάστηκαν αφιλοκερδώς.

Οπως ορίζεται στον ΚΕΝΑΚ το «κτίριο αναφοράς» ορίζεται από ένα κτίριο με τα ίδια γεωμετρικά χαρακτηριστικά, θέση, προσανατολισμό, χρήση και χαρακτηριστικά λειτουργίας με το εξεταζόμενο κτίριο. Το κτίριο αναφοράς πληροί τις ελάχιστες προδιαγραφές και έχει καθορισμένα τεχνικά χαρακτηριστικά τόσο στα εξωτερικά δομικά στοιχεία του, όσο και στις Η/Μ εγκαταστάσεις που αφορούν τη ΘΨΚ των εσωτερικών χώρων, την παραγωγή ΖΝΧ και το φωτισμό.

Επομένως με την θέσπιση του κτιρίου αναφοράς, διαμορφώθηκε ένα πολύ πρακτικό κριτήριο για την σύγκριση της ενεργειακής απόδοσης κάθε κτιρίου. Στο άρθρο 7 του ΚΕΝΑΚ ορίζεται ότι «η συνολική κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας του εξεταζόμενου κτιρίου είναι μικρότερη ή ίση από τη συνολική κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας του κτιρίου αναφοράς»

Με τον τρόπο αυτό όλοι ελπίσαμε ότι αντιμετωπίζεται πλέον το «προπατορικό αμάρτημα» του κανονισμού θερμομόνωσης, το οποίο συνίσταται στον περιορισμό της βιοκλιματικής σχεδίασης ενός κτιρίου, μέσω του περιορισμού των ανοιγμάτων στο κέλυφος χωρίς να επιτρέπεται ο συνυπολογισμός των ευεργετικών επιδράσεων των ανοιγμάτων αυτών στο ενεργειακό ισοζύγιο. Αντίθετα με το κτίριο αναφοράς, όλοι περιμέναμε να ότι τα ηλιακά κέρδη από τα νότια υαλοστάσια θα αξιολογούνταν θετικά έναντι μίας συμβατικής σχεδίασης. Όλοι ελπίσαμε ότι η πολιτεία θα λάβει επιτέλους υπ’ όψιν το μεσογειακό κλίμα της χώρας μας και δεν θα έθετε άλλα εμπόδια στον βιοκλιματικό σχεδιασμό. Σωστά ; Δυστυχώς λάθος.

Παρά τις αντίθετες φωνές και της διαμαρτυρίες των επαγγελματιών μηχανικών, η πολιτεία φρόντισε να περάσει στον ΚΕΝΑΚ ορισμένες διατάξεις «παγίδες» με τις οποίες στην πράξη ακυρώνονται τα πλεονεκτήματα του κτιρίου αναφοράς ώστε να συνεχιστεί το προπατορικό αμάρτημα του κανονισμού θερμομόνωσης και στον ΚΕΝΑΚ.

Παγίδα 1η : Οι ελάχιστες προδιαγραφές κτιρίων (άρθρο 8). Με το άρθρο αυτό πέραν του κριτηρίου της ενεργειακής απόδοσης, εισάγονται υποχρεωτικές απαιτήσεις για την ελάχιστη μόνωση κάθε δομικού στοιχείου του κτιρίου. Και τούτο παρά το γεγονός ότι στην χώρα μας ένα νότιο άνοιγμα με διπλό τζάμι έχει σαφώς καλύτερη ενεργειακή απόδοση έναντι ενός μονωμένου τοίχου σε ετήσια βάση, υπό την προϋπόθεση ότι το άνοιγμα αυτό σκιάζεται πλήρως κατά το θέρος. Επομένως από ενεργειακής απόψεως ένα ηλιαζόμενο νότιο άνοιγμα συμβάλει σε καλύτερη ενεργειακή απόδοση έναντι ενός ίδιας επιφάνειας μονωμένου τοίχου.

Όμως η πολιτεία φρόντισε να επαναφέρει από το παράθυρο τον παλαιό κανονισμό θερμομόνωσης στον ΚΕΝΑΚ. Έναντι δε του παλαιού κανονισμού θερμομόνωσης, η πολιτεία φρόντισε να επεκτείνει τις απαιτήσεις συμμόρφωσης όχι μόνο συνολικά στο κτίριο αλλά και κατά ατομικό δομικό στοιχείο γεγονός το οποίο δυσκολεύει σημαντικά τον Αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.

Η πολιτεία αγνόησε το πάγιο αίτημα των αρχιτεκτόνων και μηχανικών και των μηχανικών του ΣΟΛΑΡ (Σύλλογος Ολιστικής Αρχιτεκτονικής) οι οποίοι σχεδιάζουν βιοκλιματικά κτίρια, ότι μόνο ο έλεγχος ενός κτιρίου οφείλει να είναι καθαρά ενεργειακός και δεν πρέπει να επιβάλλονται πρόσθετα κριτήρια θερμομόνωσης. Διότι η τήρηση του συνολικού συντελεστή θερμομόνωσης οδηγεί σε περιορισμό των νοτίων ανοιγμάτων ή οδηγεί σε υαλοστάσια χαμηλού συντελεστού θερμοπερατότητας, τα οποία όμως έχουν αντίστοιχα χαμηλό συντελεστή ηλιακής διαπερατότητας g. Με χαμηλό g περιορίζονται δραστικά τα θερμικά κέρδη κατά την διάρκεια του χειμώνα και επομένως περιορίζονται τα ηλιακά κέρδη από τα νότια ανοίγματα.

Η υποχρεωτική συμμόρφωση με τους νέους ελάχιστους συντελεστές θερμοπερατότητας δημιουργεί ανυπέρβλητα εμπόδια στην χρήση οικολογικών μονωτικών υλικών όπως οι πλάκες ξυλόμαλου. Π.χ. για την ικανοποίηση ενός συνολικού συντελεστή θερμοπερατότητας U ίσο με 0,4 W/(m.K) σε μία τοιχοποιΐα με διπλή σειρά οπτοπλίνθων, θα απαιτηθεί πλάκα ξυλόμαλου 16 με 18 εκατοστών!!! Ποιός μηχανικός θα επιλέξει αυτή την λύση η οποία είναι πρακτικά ανέφικτη; Γιατί η πολιτεία επιβάλει υποχρεωτικά σε κάθε δομικό στοιχείο αυτές τις «ελάχιστες προδιαγραφές» και δεν επιτρέπει τον συμψηφισμό της θερμομόνωσης με άλλες ενεργειακές τεχνικές όπως π.χ. τα παθητικά ηλιακά συστήματα ;

Για λοιπόν η πολιτεία αγνόησε αυτές τις απλές αλήθειες και τις θέσεις των μάχιμων μηχανικών;

Παγίδα 2η : Εξαίρεση των συστημάτων άμεσου κέρδους από την ευνοϊκή ρύθμιση για τα Παθητικά Ηλιακά Συστήματα (ΠΗΣ). Στο άρθρο 9 του ΚΕΝΑΚ, η πολιτεία ορθώς εξαιρεί τα ΠΗΣ από το κτίριο αναφοράς με την διατύπωση : «Στην περίπτωση αυτή, στο κτίριο αναφοράς τα ιδιαίτερα δομικά στοιχεία των ΠΗΣ αντικαθίστανται με αντίστοιχα συμβατικά δομικά μη διαφανή στοιχεία με θερμικά χαρακτηριστικά». Με τον τρόπο αυτό η ενσωμάτωση ενός ΠΗΣ στο σχεδιαζόμενο κτίριο συμβάλει σε βελτίωση της ενεργειακής του απόδοσης έναντι του κτιρίου αναφοράς και επομένως συμβάλει σε καλύτερη βαθμολόγηση του κτιρίου. Συνεπώς ο ΚΕΝΑΚ παρέχει ένα σημαντικό κίνητρο για την ενσωμάτωση ΠΗΣ στο σχεδιασμό.

Ομως από αυτή την πρόβλεψη εξαιρούνται τα παθητικά συστήματα άμεσου κέρδους, δηλαδή τα μεγάλα ανοίγματα προς τον νότο. Ως γνωστόν τα παθητικά συστήματα άμεσου κέρδους αποτελούν την κύρια τεχνική βιοκλιματικού σχεδιασμού. Ομως ένα βιοκλιματικό σπίτι με στοιχεία άμεσου κέρδους θα λαμβάνει τον ίδιο βαθμό με ένα συμβατικό, διότι η πολιτεία φρόντισε να εξαιρέσει αυτή την παθητική τεχνική από την «ευνοϊκή εξαίρεση από το κτίριο αναφοράς» την οποία ορθώς προέβλεψε για τις άλλες τεχνικές ΠΗΣ.

Γιατί λοιπόν η πολιτεία δεν ευνοεί την χρήση της παθητικής τεχνικής του άμεσου κέρδους και την αγνοεί προκλητικά στην βαθολόγηση ενός κτιρίου; Γιατί δεν υιοθετεί μία από τις διαφορετικές τεχνικές για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, όπως αυτή που πρότεινε η ομάδα εργασίας ΚΕΝΑΚ του ΤΕΕ: οι ελάχιστες απαιτήσεις θερμομόνωσης να ισχύουν μόνο για το κτίριο αναφοράς και όχι για το σχεδιαζόμενο κτίριο.

Παγίδα 3η : Συντελεστές σκίασης. Η χαριστική βολή στα ΠΗΣ άμεσου κέρδους δόθηκε από το ίδιο το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος!!! το οποίο στις νέες τεχνικές οδηγίες τις οποίες εξέδωσε για τον ΚΕΝΑΚ πρότεινε για τα νότια ανοίγματα τους ακόλουθους συντελεστές σκίασης από οριζόντιους προβόλους 

 

Γωνία β

Περίοδος

Συντελεστής σκίασης νότιου οριζοντίου προβόλου

Πρόταση ΤΕΕ

Πρόταση ΣΟΛΑΡ

0ο

θέρμανσης

1,00

1,00

ψύξης

1,00

1,00

10ο

θέρμανσης

0,94

0,99

ψύξης

0,91

0,89

20ο

θέρμανσης

0,87

0,97

ψύξης

0,81

0,73

30ο

θέρμανσης

0,80

0,93

ψύξης

0,71

0,64

40ο

θέρμανσης

0,72

0,86

ψύξης

0,60

0,60

50ο

θέρμανσης

0,63

0,76

ψύξης

0,50

0,58

60ο

θέρμανσης

0,50

0,62

ψύξης

0,39

0,57

 

Από τον πίνακα αυτό διαπιστώνεται ότι το ΤΕΕ θεωρεί ότι τα οριζόντια ανοίγματα σκιάζουν περισσότερο τον χειμώνα παρά το θέρος, σε αντίθεση με την πρόταση του ΣΟΛΑΡ η οποία έγινε μετά από αναλυτικούς και ακριβείς υπολογισμούς. Με τους συντελεστές σκίασης που πρότεινε το ΤΕΕ, δεν έχει πλέον νόημα η ρήση του Σωκράτους ότι

Ξενοφώντος Απομνημονεύματα Σωκράτους, Βιβλίον Τρίτον, Κεφάλαιο VIII

«Καοκίας δλέγων τς ατς καλάς τε εναι καχρησίμους παιδεύειν μοιγ’ δόκει,

οας χρή, οκοδομεσθαι. πεσκόπει δὲ ὧδε· ρά γε τν μέλλοντα οκίαν, οαν χρή, χειν

τοτο δεμηχανσθαι, πως δίστη τε νδιαιτσθαι καχρησιμωτάτη σται; τούτου δ

μολογουμένου, Οκον δμν θέρους ψυχεινν χειν, δδχειμνος λεεινήν;

πειδδκατοτο συμφαεν, Οκον ν τας πρς μεσημβρίαν βλεπούσαις οκίαις το

μν χειμνος ὁ ἥλιος ες τς παστάδας πολάμπει, τοδθέρους πρ μν ατν κα

τν στεγν πορευόμενος σκιν παρέχει. Οκον, εγε καλς χει τατα οτω γίγνεσθαι,

οκοδομεν δεῖ ὑψηλότερα μν τπρς μεσημβρίαν, να χειμερινς λιος μὴ ἀποκλείηται,

χθαμαλώτερα δτπρς ρκτον, να οψυχρομὴ ἐμπίπτωσιν νεμοι· ς δσυνελόντι

επεν, ποι πάσας ρας ατός τε ν διστα καταφεύγοι κατὰ ὄντα σφαλέστατα τιθοτο,

ατη ν εκότως δίστη τε κακαλλίστη οκησις εη·»

 

«…Και όταν έλεγε ότι τα ίδια σπίτια είναι ωραία και χρήσιμα, νομίζω ότι δίδασκε με ποιο

τρόπο πρέπει αυτά να χτίζονται. Εξέταζε το θέμα έτσι: « Πρέπει άραγε, όποιος πρόκειται να

έχει κατάλληλη οικία να βρει τον τρόπο να την κάνει όσο το δυνατόν πιο ευχάριστη για την

κατοίκηση και χρήσιμη;» Και όταν αυτό γινόταν παραδεκτό, συνέχιζε : «Είναι, λοιπόν,

ευχάριστο να είναι δροσερή το καλοκαίρι και ζεστή το χειμώνα;» Και όταν συμφωνούσαν και

σε αυτό, έλεγε: «Ο ήλιος λοιπόν στα σπίτια τα στραμμένα προς νότο λάμπει κάτω στα δωμάτια,

ενώ το καλοκαίρι προχωρώντας πάνω από εμάς και από τις στέγες παρέχει σκιά. Επομένως, αν

αυτά βέβαια είναι καλό να γίνονται έτσι, τα σπίτια που είναι στραμμένα προς το νότο πρέπει να

χτίζονται ψηλότερα, για να μη μένει απέξω ο χειμωνιάτικος ήλιος, ενώ όσα βλέπουν προς βορά

πρέπει να χτίζονται χαμηλότερα, για να μη δέρνονται από του κρύους ανέμους. Με μια λέξη, το

σπίτι, στο οποίο μπορεί ο ιδιοκτήτης να βρει πολύ ευχάριστο καταφύγιο σε όλες τις εποχές και

να τοποθετήσει ασφαλέστατα τα υπάρχοντά του, αυτή θα ήταν και η πιο ευχάριστη και όμορφη

κατοικία…»

Τελικά ποιός κάνει λάθος, Σωκράτης ή το ΤΕΕ;

Ο ΣΟΛΑΡ θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τους πολίτες και τους μηχανικούς :

α) να εφαρμόζουν την τεχνική του άμεσου ηλιακού κέρδους παρά το γεγονός ότι η πολιτεία όχι μόνο δεν την ενθαρρύνει, αλλά και σαφώς υποτιμά,

β) να κάνουν χρήση οικολογικών υλικών στην οικοδομή, παρά τους περιορισμούς του ΚΕΝΑΚ σε ότι αφορά π.χ. τις πλάκες ξυλόμαλου

γ) να καλεί σε διάλογο την πολιτεία ώστε επιτέλους να ληφθούν υπ’ όψιν τα κριτήρια βιοκλιματικής και της οικολογικής δόμησης στην διαμόρφωση των νέων κανονισμών

δ) να αντισταθούν στην αντι-συνταγματική μετατροπή των λεγόμενων ενεργειακών επιθεωρητών, σε ενεργειακούς σπιούνους-πραίτορες, που θα μπαίνουν με πρόσχημα την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων στα σπίτια των απλών πολιτών, για να καταγράφουν ουσιαστικά την αυθαίρετη, ή, ημι-αυθαίρετη, ή, απλά μη-αυθαίρετη δόμηση, αλλά και προσωπικά δεδομένα ,που έχει οραματιστεί η, υποτίθεται δημοκρατικής προέλευσης, <<μεγάλη αδελφή>> του ΥΠΕΚΑ, και, τον έλεγχο του λογισμικού, των μηχανικών, των νόμων,και των μελετών , που χρόνια εφαρμόζει και προωθεί, ο << μεγάλος αδελφός και επιστήμονας >> του ΚΑΠΕ.

ε) να μην δεχθούν την δήθεν πιστοποίηση τους, γιατί αυτό αποτελεί εξευτελισμό των πτυχίων, και της επαγγελματικής τους επάρκειας, και ανοίγει τον δρόμο, για ελεγκτικούς μηχανισμούς, που εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα, που κρύβονται πίσω από την τεράστια υπόθεση της εξοικονόμισης ενέργειας.

ζ) να αποκτήσουν ολιστική αντίληψη της αρχιτεκτονικής και της τεχνικής, με απόκτηση νέων γνώσεων, όπως η επιστήμη της γεωβιολογίας, μαθαίνοντας και εμπεδώνοντας την αριστοτελική ρήση , ότι << το όλον είναι περισσότερο από το άθροισμα των επί μέρους μερών που το αποτελούν>>.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σ.ΟΛ.ΑΡ. 6/11/2013
Περισσότερα...

27-28-4-2013
ΗΜΕΡΙΔΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ
Get more Joomla!® Templates and Joomla!® Forms From Crosstec